Ludzie Bezdomni (Stefan Żeromski) - Tom Drugi "Glikauf!" strona nr 2

poprzednia strona

ych, oddech maszyn, wszędzie, daleko i blisko, robiących, wprowadzały uczucia Judyma do jakiegoś dziwnego kraju. Nie był sobą. Nie mógł znaleźć i pochwycić swych uczuć. Żyły w nim te same, ale się z nimi coś stało.


      Było mu źle, ciężko; rozpaczliwie, ale nie tylko dlatego, że nie ma Joasi. Tysiące bolesnych wzruszeń wdzierały się do jego serca. Niektóre widoki i dźwięki, zdało się, pochłonęły tęsknotę za Joasią, zżarły ją olbrzymimi gardłami, i tylko słabe, zgubione jej echo odzywa się w ich mowie.


      Tak przemawiał krzyk, zupełny krzyk dzwonka kopalni, odzywający się z dala, skoro tylko z zabudowań zionęły wielkie kłęby pary i szpule na ich szczycie puszczały się w ruch swój niespracowany. Talk przemawiał turkot wagonów z węglem, pędzących po ziemi w głębi wydrążonej.


      Wolno idąc szosą Judym co pewien czas mijał przecinające ją szyny. Przy jednej z takich bocznic jak przez sen widział czarnego, zestarzałego człowieka, który siedział w budzie na pół w ziemi wykopanej i mętną, prawie oślepłą źrenicą pilnował jakiegoś porządku. Dalej na szynach, które szły wprost w terytorium kopalni, gdzie panował nieustający ruch dużych wagonów obładowanych węglem, uwijał się inny człowiek. Ubrany w baranią czapkę, sam podobny do ruchomej kupy węgla, gdy chciał zatrzymać wagon siłą rozpędu lecący, pełen czarnych brył, skropionych z wierzchu wapnem, siadał na drąg przytwierdzony do hamulca i podwinąwszy nogi, mocą swą i ciężarem wstrzymywał koła. W duszy Judyma błąkało się dla tych ludzi przywitanie czy pozdrowienie, ale na usta nie miało siły wypłynąć


      Obchodził ich w, milczeniu. Piersi jego trzęsły się, a w nich serce. Najtajemniejsze, najbardziej istotne uczucie wewnętrzne witało w tych ciemnych i brudnych figurach ojca i matkę.


- To mój ojciec, to moja matka... - szeptały jego wargi.


      Około szerokiego, drewnianego domu pewien człowiek zatrzymał go słowem:


- Pan inżynier prosi.


      Judym wszedł do tego budynku i spotkał się z Korzeckim.


      Olbrzymia izba, oświetlona lampkami elektrycznymi, zastawiona jakimiś beczkami, w jednej części przecięta była balustradą jak w urzędach gminnych. Tam był stół, przy którym zasiadał starszy sztygar i dozorca. Czytano listę robotników idących do kopalni na przeciąg czasu swego zatrudnienia, czyli na szychtę. Czytanie odbywało się numerami. Zawiędły, silny Niemiec, który jednak klął i wymyślał expedite po polsku, czytał numery. Czarne figury stojące dokoła odpowiadały nazwiskami kolegów, którzy się nie stawili. Dozorca, awansowany z robotnika, huczał co chwila:


- Cicho! Milczeć! Co za hałasy! Tu nie karczma!


      W drugim końcu sali rozdawano chleb. Co pewien czas nowy górnik wchodził, klękał pobożnie na środku i odmawiał modlitwę, twarzą zwrócony do stołu, zupełnie jakby się oddawał adoracji majestatu sztygarskiego.


      Czasami spod powiek, niejako z głębi oblicza, błyskały białka oczu. Był to jedyny wyraz tych twarzy, jak u Murzynów. Gniew, radość, uśmiech - wszystko inne okrywała szczelna maska sadzy węglowej.


- Czy mógłbym zobaczyć kopalnię? - zapytał Judym Korzeckiego.


- Ij, dzisiaj? Co wam po tym?


- Jak to, co mi po tym!


- Zamknijcie oczy i będziecie widzieli zupełnie to samo.


- Więc nie można?


- Ale gdzież tam, można, tylko nie myślałem, żeby wam to dziś kwadrowało . Skoro jednak... Więc chcecie zejść?


- Chcę, chcę...


- Buła - zwrócił się inżynier do kogoś w tłumie - idź no i przygotuj tam dwa kaganki, buty dla pana, kurtę i kapelusz.


      Wkrótce później weszli na dziedziniec. Znowu otoczyło Judyma wczorajsze uczucie na widok sortowni, na widok walców połyskliwych ze spiralnymi karbami, wijących się w oku, jakby się wkręcały w oprawę swoją. Wózki z węglem,

następna strona