Potop (Henryk Sienkiewicz) - Tom Trzeci Rozdział X strona nr 1

Po owym zwycięstwie pozwolił na koniec Czarniecki odetchnąć wojsku i konie strudzone odpaść, po czym znów wielkimi pochodami miał wracać pod Sandomierz, aby do upadłego króla szwedzkiego gnębić.


      Tymczasem pewnego wieczora przybył do obozu pan Charłamp z wieściami od Sapiehy. Czarniecki wyjechał był pod ową porę do Czerska na lustrację pospolitego ruszenia rawskiego, które się pod owym miastem właśnie zbierało, więc Charłamp, nie zastawszy wodza, udał się wprost do Wołodyjowskiego, aby u niego po długiej drodze wypocząć.


      Przyjaciele witali go wielce radośnie, lecz on zaraz na wstępie posępną im twarz ukazał i rzekł:


- O waszej wiktorii już słyszałem. Tu nam się uśmiechnęła fortuna, a pod Sandomierzem nas przycisnęła. Nie masz już Carolusa w saku, bo się wydobył, a do tego z wielką wojska litewskiego konfuzją.


- Być li to może? - zakrzyknął chwytając się za głowę pan Wołodyjowski.


      Obaj Skrzetuscy i Zagłoba stanęli jak wryci.


- Jakże to było? Powiadaj waćpan, na żywy Bóg, bo we własnej skórze nie usiedzim!


- Już mi i tchu nie staje - odpowiedział pan Charłamp - jechałem dzień i noc, strudziłem się okrutnie. Nadjedzie pan Czarniecki, to wszystko ab ovo opowiem. Dajcie mi teraz trochę odsapnąć.


- Więc ot i Carolus wyszedł z saku. Przewidywałem, że na to przyjdzie. Jakże to? zapomnieliście, iżem to prorokował? Niech Kowalski przyświadczy.


- Wuj prorokował! - rzekł Roch.


- I gdzie Carolus poszedł? - spytał Charłampa Wołodyjowski.


- Piechota popłynęła szmagami, a on z jazdą poszedł po Przywiślu ku Warszawie.


- Bitwa była?


- I była, i nie była. Krótko mówiąc, dajcie mi spokój, bo nie mogę gadać!


- Jedno jeno jeszcze powiedz. Zali całkiem pan Sapieha rozbit?


- Gdzie tam rozbit! Goni nawet króla, ale już tam pan Sapieha nikogo nie dogoni!


- Taki on do gonienia jak Niemiec do postu - rzekł Zagłoba.


- Chwała Bogu i za to, że wojska w całości ! - wtrącił Wołodyjowski.


- Podrwili boćwinkowie! -zawołał Zagłoba. - Ha! trudno! Musim znów dziurę w Rzeczypospolitej na współkę łatać!


- Waćpan na litewskie wojsko nie gadaj - odparł Charłamp. - Carolus jest wojennik wielki i nie sztuka z nim przegrać. A wyście to, koroniarze, nie podrwili pod Ujściem, a pod Wolborzem, a pod Sulejowem, a w dziesięciu innych miejscach? Sam pan Czarniecki przegrał pod Gołębiem! Dlaczego nie miał przegrać i pan Sapieha, zwłaszcza gdyście go, jako sierotę, samego zostawili?


- A cóż my to na tańce pod Warkę poszli? - rzekł z oburzeniem Zagłoba.


- Wiem, że nie na tańce, jeno na bitwę, i Bóg dał wam wiktorię. Ale kto wie, czy nie lepiej było nie chodzić, bo u nas powiadają, że wojsko obojga narodów, każde z osobna, może być pobite, ale w kupie i sam piekielny komput mu nie poradzi.


- Może to być - rzekł Wołodyjowski - ale co wodzowie uradzili, w to nam nie wchodzić. Nie bez tego też, żeby waszej winy nie było!


- Musiał tam Sapio pokawić, już ja go znam! - rzekł Zagłoba.


- Temu nie mogę negować! - mruknął pod nosem Charłamp.


      Tu umilkli na chwilę, jeno od czasu do czasu spoglądali na się ponuro, bo im się wydało, że szczęście Rzeczypospolitej psuć się na nowo poczyna, a przecie tak niedawno pełni byli wszyscy ufności i nadziei. Wtem Wołodyjowski rzekł:


- Pan kasztelan powraca!


      I wyszedł z izby.


      Kasztelan powracał rzeczywiście; Wołodyjowski wybiegł przeciw niemu i z dala począł wołać:


- Mości kasztelanie! Król szwedzki zgwałcił litewskie wojsko i z saku umknął. Jest tu towarzysz z listami od pana wojewody wileńskiego.


- Dawaj go sam! - krzyknął Czarniecki. - Gdzie on jest?


- U mnie. Zaraz go przystawię.


      Lecz pan Czarniecki tak przyjął do serca wiadomość, że nie chciał czekać, jeno

następna strona