Potop (Henryk Sienkiewicz) - Tom Trzeci Rozdział V strona nr 2

poprzednia strona

i szedł w trop. Pierwszy nocleg w Przeworsku był zarazem pierwszym alarmem. Oddziały polskie natarły tak blisko, iż kilka tysięcy piechoty wraz z działami musiano przeciw nim zwrócić. Przez chwilę sam król myślał, że Czarniecki naprawdę następuje, lecz on, swoim zwyczajem, wysyłał tylko oddziały za oddziałami. Te podpadając czyniły okrzyk i cofały się natychmiast. Noc do rana zeszła na podobnych harcach, noc swarliwa, dla Szwedów bezsenna.


      I cały pochód, wszystkie następne noce i dnie miały być do niej podobne. Tymczasem znowuż Czarnieckiemu przysłał król dwie chorągwie jazdy; bardzo moderowanej, za tym i list, że wkrótce hetmani z komputowym wojskiem ruszą, on zaś sam z resztą piechot i ordą rychło za nim i pospieszy. Jakoż zatrzymywały go już tylko rokowania z chanem, z Rakoczym i z cesarzem. Czarniecki uradował się niepomiernie tą wieścią, i gdy nazajutrz rano Szwedzi ruszyli dalej, w klin między Wisłę i San, rzekł pan kasztelan do pułkownika Polanowskiego :


- Sieć nastawiona, ryby w matnię idą.


-- A my uczynim jak ów rybak - rzekł Zagłoba - który im na fletni grał, żeby tańcowały, czego gdy nie chcą czynić, wyciągnął je na brzeg; tedy dopiero skakały, a on wziął je kijem razić mówiąc: "O, takie córki! Trzeba było tańcować, pókim prosił."


      Na to pan Czarniecki:


- Będą oni tańcowali, niech jeno pan marszałek Lubomirski nadciągnie ze swoim wojskiem, które na pięć tysięcy liczą.


- Lada chwila go nie widać - rzekł pan Wołodyjowski.


- Przyjechało dziś kilku szlachty podgórskiej - ozwał się Zagłoba - ci zapewniają, że wielkimi i pilnymi drogami idzie, ale czy się zechce z nami połączyć, miast na swoją rękę wojować, to inna rzecz!


- Czemu to? - spytał pan Czarniecki, bystro patrząc na Zagłobę.


      Bo to człek nadzwyczajnej ambicji i o sławę zazdrosny. Znam go siła lat i byłem mu konfidentem. Poznałem go, gdy był młodym jeszcze panięciem, na dworze pana krakowskiego, Stanisława. Fechtów się wonczas od Francuzów i Włochów uczył i okrutnie się na mnie rozgniewał, gdym mu powiedział, że to kpy, z których żaden mi nie zdzierży. Uczyniliśmy parol i samem ich siedmiu jednego po drugim rozciągnął. On zaś ode mnie się dalej uczył nie tylko fechtów, ale i sztuki wojennej. Dowcip miał z przyrodzenia trochę tępy, ale co umie, to ode mnie.


      Takiż to z waści mistrz? - spytał Polanowski.


- Exemplum: pan Wołodyjowski drugi mój uczeń. Z tego mam prawdziwą pociechę.


- Prawda, żeś to waszmość Swena usiekł?


- Swena? Gdyby się to któremu z waszmościów zdarzyło, miałby przez całe życie co opowiadać, jeszcze by sąsiadów spraszał, by im przy winie jedno w kółko powtarzać, ale ja o to nie dbam, bo gdybym chciał wyliczać, mógłbym takimi Swenami drogę do samego Sandomierza wymościć. Może bym nie mógł? Powiedzcie, którzy mnie znacie.


- Mógłby wuj! - ozwał się Roch Kowalski.


      Pan Czarniecki nie słyszał dalszego ciągu rozmowy, bo się głęboko nad słowami Zagłoby zamyślił. Znał i on ambicję pana Lubomirskiego i nie wątpił, że albo zechce mu swoją wolę narzucać, albo na własną rękę będzie działał, chociażby o szkodę Rzeczypospolitej przynieść miało.


      Więc surowe jego oblicze sposępniało i począł brodę kręcić.


- Oho! - szepnął do Skrzetuskiego Jana Zagłoba - już tam Czarniecki coś gorzkiego żuje, bo mu się twarz do orłowej podobna uczyniła, rychło tu kogo podziobie.


      Wtem pan Czarniecki ozwał się:


- Trzeba, by który z waszmościów z listem ode mnie do pana Lubomirskiego pojechał.


- Jam mu znajomy i podejmuję się - rzekł pan Jan Skrzetuski.


- Dobrze - odparł wódz - im kto znamienitszy, tym lepiej...


      Zagłoba zwrócił się do Wołodyjowskiego i znów szepnął:


- Już i przez nos mówi, znak to wielkiej alteracji.


   

następna strona