Potop (Henryk Sienkiewicz) - Tom Drugi Rozdział XIX strona nr 2

poprzednia strona

spojrzeli na Millera, tak mało przywykli do podobnej wspaniałomyślności z jego strony. Wreszcie Sadowski rzekł:


- Nic lepszego nie można uczynić, bo zarazem zamknie się gębę polskim pułkownikom, którzy do srebra pretensje roszczą. W twierdzy uczyni to także z pewnością dobre wrażenie.


- Najlepsze wrażenie uczyni śmierć owego Kmicica - odparł Wrzeszczowicz.


- Spodziewam się, że tam Kuklinowski już go ze skóry obłupił.


- Mniemam i ja, że już nie żyje - odpowiedział Miller. - Ale nazwisko owo przypomina mi naszą stratę niczym nie wynagrodzoną. Było to największe działo w całej artylerii jego królewskiej mości. Nie ukrywam panom, że wszystkie nadzieje moje na nim polegały. Wyłom już był uczyniony, strach w twierdzy szerzył się. Jeszcze parę dni, a bylibyśmy ruszyli do szturmu. Teraz za nic cała praca, za nic wszystkie wysilenia. Mur jednego dnia naprawią. A te działa, którymi jeszcze rozporządzamy, nie lepsze od fortecznych, i łatwo porozbijane być mogą. Większych nie ma skąd wziąść, bo ich i pan marszałek Wittenberg nie posiada. Mości panowie! Im dłużej się nad tym zastanawiam, tym klęska wydaje mi się straszniejszą!... I pomyśleć, że jeden człowiek ją zadał!... Jeden pies! Jeden szatan!... Oszaleć przyjdzie! do wszystkich rogatych diabłów!...


      Tu Miller uderzył pięścią w stół, bo go gniew niepohamowany pochwycił, tym okrutniejszy, że bezsilny. Po chwili zakrzyknął:


- A co jego królewska mość powie, gdy go wieść o tej stracie dojdzie?!...


      Po chwili znów:


- A co my poczniem?... Zębami tej skały nie zgryziem ! Bogdaj zaraza tych zabiła, którzy mnie pod tę twierdzę namawiali!...


      To rzekłszy porwał puchar kryształowy i w uniesieniu grzmotnął nim o podłogę, aż kryształ rozbił się na proch.


      Oficerowie milczeli. Nieprzystojne uniesienie jenerała, właściwsze chłopu niż wojownikowi tak wysoką piastującemu godność, zraziło doń serca i skwasiło do reszty humory.


- Radźcie, panowie! - zakrzyknął Miller.


- Radzić można tylko spokojnie - odparł książę Heski.


      Miller począł sapać i wyparskiwać gniew nozdrzami. Po niejakim czasie uspokoił się i wodząc oczyma po obecnych, jakby zachęcając ich wzrokiem, rzekł:


- Przepraszam waszmościów, ale gniew mój nie dziwota. Nie będę wspominał tych miast, którem, objąwszy komendę po Torstensonie, zdobył, bo nie chcę wobec teraźniejszej klęski dawną fortuną się chlubić. Wszystko to, co się pod tą twierdzą dzieje, ludzki rozum po prostu przechodzi. Jednakże radzić trzeba... Po to waćpanów wezwałem. Obradujcie więc... i co większością na radzie postanowimy, to spełnię.


- Niech wasza dostojność da nam przedmiot do obrady - rzekł książę Heski. - Mamyli obradować jedynie nad zdobyciem fortecy czy też i nad tym, czy nie lepiej ustąpić?


      Miller nie chciał stawiać kwestii tak jasno, a przynajmniej nie chciał, aby owo: albo - albo, wyszło po raz pierwszy z jego ust, dlatego rzekł:


- Niech każdy z panów mówi szczerze, co myśli. Wszystkim nam o dobro i chwałę jego królewskiej mości chodzić powinno.


      Lecz żaden z oficerów nie chciał także pierwszy z propozycją odstąpienia występować, więc znów nastało milczenie.


- Panie Sadowski ! - rzekł po chwili Miller głosem, który starał się uczynić przyjaznym i łaskawym - pan szczerzej mówisz od innych, co myślisz, bo reputacja pańska zabezpiecza go od wszelkich podejrzeń...


- Myślę, jenerale - odparł pułkownik - że ów Kmicic był jednym z największych tegoczesnych żołnierzy i że położenie nasze jest desperackie...


- Wszakże pan byłeś za odstąpieniem od twierdzy?...


- Za pozwoleniem waszej dostojności, byłem tylko za tym, aby nie rozpoczynać oblężenia... To wcale inna rzecz.


- Więc co pan teraz radzisz?


- Teraz odstępuję głos panu Wrzeszczowiczowi...
<

następna strona